O co chodzi w CBAM 2026 – w jednym akapicie

CBAM to unijny mechanizm „wyrównujący” koszt emisji CO₂ w imporcie wybranych, wysokoemisyjnych towarów. W fazie przejściowej (Q4 2023–2025) importerzy składają raporty kwartalne bez płatności. W fazie docelowej (od 2026) trzeba kupić i umorzyć certyfikaty CBAM odzwierciedlające cenę EU ETS dla zadeklarowanych emisji „wbudowanych” w towar.

 Carbon Border Adjustment Mechanism 

Kogo to dotyczy i co jest „w koszyku CBAM”

Towary z branż: żelazo i stal, cement, aluminium, nawozy, wodór oraz energia elektryczna – a także część prekursorów i wyrobów przetworzonych z tych gałęzi. Jeśli importujesz np. półprodukty stalowe, pręty, kęsy, wyroby aluminiowe czy amoniak, sprawdź swoje kody CN i łańcuch dostaw (często decydują szczegóły klasyfikacyjne).

Terminarz 2025/2026: daty, których nie możesz przegapić

• Raporty kwartalne w 2025: do 31.01, 30.04, 31.07, 31.10 (za poprzednie kwartały). Ostatni raport za Q4 2025 – do 31.01.2026.
  
• 1.01.2026: start reżimu docelowego. Import wymaga statusu Authorized CBAM Declarant.
  
• 31.05.2027: pierwsze roczne umorzenie certyfikatów za rok 2026.
  
• Od 2026 obowiązuje też zasada, że na koniec każdego kwartału musisz mieć na koncie min. 80% certyfikatów odpowiadających emisjom w sprowadzonych towarach „od początku roku”.
  

Ile to będzie kosztować? Cena CBAM = cena EU ETS

Cena certyfikatów CBAM jest powiązana ze średnią ceną uprawnień EU ETS (liczoną tygodniowo i ogłaszaną przez KE). Oznacza to realne, zmienne koszty, które trzeba budżetować w czasie i zabezpieczać np. przez indeksację cen w umowach, hedging i klauzule siły wyższej dot. danych emisyjnych.

Ulga: kiedy i jak odliczysz „carbon price” zapłaconą za granicą

Jeśli w kraju pochodzenia towaru faktycznie zapłacono cenę emisji (np. ETS, podatek węglowy), możesz obniżyć liczbę umarzanych certyfikatów CBAM. Warunek: twarde dowody zapłaty i zgodność z definicją „carbon price” w rozporządzeniu. To nie jest automatyczne – przygotuj procedurę weryfikacji i archiwizacji dokumentów od dostawców.

Kary i kontrola: co grozi w praktyce

W okresie przejściowym (do końca 2025 r.) brak raportu, błąd lub niepełne dane mogą oznaczać kary 10–50 EUR za tonę niewykazanych emisji (z indeksem inflacyjnym). Przy powtarzających się naruszeniach lub opóźnieniach >6 miesięcy, sankcje rosną. W reżimie docelowym niedoszacowanie emisji lub brak wymaganej liczby certyfikatów skutkuje karami oraz obowiązkiem uzupełnienia.

Polska: rejestr i formalności

• Dostęp i składanie raportów w okresie przejściowym odbywa się przez unijny rejestr CBAM; w PL komunikacja i weryfikacja idą m.in. przez PUESC/KAS oraz materiały pomocnicze KOBiZE.
  
• Na 2026 r. przygotuj wniosek o status upoważnionego deklaranta – bez tego import towarów CBAM po Nowym Roku będzie zablokowany.
  

9 kroków na „ostatniej prostej” (checklista dla CFO/zakupów/logistyki)

1. Mapowanie CN: potwierdź, które pozycje i dostawy podpadają pod CBAM (w tym „prekursory” i półprodukty).
   
2. Dane emisyjne: wymagaj od dostawców rzeczywistych emisji (direct/indirect) zgodnych z metodologią CBAM; unikaj „domyślnych” gdzie to już zabronione.
   
3. Ścieżka dowodowa: wdroż politykę dokumentowania „carbon price paid” (faktury, wyciągi, dowody rozliczeń).
   
4. Umowy: dodaj klauzule CBAM (indeksacja ceny, obowiązki w zakresie danych, odpowiedzialność za błędy).
   
5. Budżet i cash flow: zasymuluj koszty CBAM na 2026–2028 przy różnych ścieżkach cen EU ETS; zbuduj rezerwy.
   
6. 80% certyfikatów „na kwartał”: opracuj proces zakupów certyfikatów, aby spełniać próg na koniec każdego kwartału.
   
7. Autoryzacja: przygotuj komplet pod Authorized CBAM Declarant (KYC, zabezpieczenia, brak zaległości).
   
8. Kontrola jakości raportów: wprowadź weryfikację 4-oczną i „data lineage” dla wszystkich pól CBAM.
   
9. Alternatywy w łańcuchu dostaw: sprawdź dostawców z niższą intensywnością emisji; przeanalizuj wpływ CBAM na TCO vs. reshoring/UE.
   

Najczęstsze błędy (i jak ich uniknąć)

• „To nie nas dotyczy, bo to nie stal, tylko wyrób gotowy.” – wiele wyrobów przetworzonych z żelaza/stali i aluminium jest objętych.
  
• „Policzymy z defaultów, będzie szybciej.” – możliwość użycia wartości domyślnych była ściśle ograniczona i została mocno zawężona; standardem są pomiar i metodologia CBAM.
  
• „Doliczymy CO₂ na końcu.” – bez klauzul CBAM i danych od dostawców ciężko przerzucić koszt na klienta; zacznij negocjacje teraz.
  
• „Zapłacili podatek u siebie, to u nas już nie.” – odliczenie jest warunkowe i wymaga dowodów oraz zgodności z definicjami CBAM.
  

FAQ

Czy CBAM zastępuje darmowe uprawnienia w ETS? W sektorach objętych CBAM darmowe uprawnienia ETS będą stopniowo wygaszane w latach 2026–2034, równolegle ze „wzrostem” CBAM.
Kiedy pierwsza realna płatność? W 2026 płacisz kupując certyfikaty; formalne umorzenie za rok 2026 – do 31.05.2027.
Czy muszę być upoważnionym deklarantem, żeby importować po 1.01.2026? Tak – uzyskaj status Authorized CBAM Declarant.
Czy energia elektryczna zawsze jest w CBAM? Tak, ale z wyjątkami i warunkami (np. dla połączeń z systemami spełniającymi równoważne standardy); sprawdź case-by-case.

Źródła

1. Rozporządzenie (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM).
   
2. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1773 – zasady raportowania w okresie przejściowym i sankcje.
   
3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/486 – warunki uzyskania statusu upoważnionego deklaranta CBAM od 2026 r.
   
4. Materiały Komisji Europejskiej: CBAM – rejestr i raportowanie, wytyczne sektorowe, metodologia obliczania emisji wbudowanych.
   
5. Access2Markets oraz wytyczne DEHSt – harmonogramy, zakres towarowy, obowiązki importerów.
   
6. Komunikaty Komisji Europejskiej nt. wartości domyślnych i ograniczeń użycia „default values” w okresie przejściowym.
   
7. Reforma EU ETS w pakiecie „Fit for 55” – wygaszanie bezpłatnych uprawnień w sektorach objętych CBAM w latach 2026–2034.

Przeczytaj również:

• Zmiany przepisów budowlanych
• Polska jako logistyczne serce Europy: nowa rola w światowym łańcuchu dostaw
• Cordless 2025: Rewolucja bezprzewodowych elektronarzędzi w budownictwie i przemyśle