Wczytywanie teraz
Magazyn iN-westycje OZE / Energia ,

NZIA w praktyce: czy Twoja fabryka „clean tech” wygra wyścig o kontrakty i pozwolenia?

NZIA (Regulacja UE 2024/1735) – pozwolenia w 12/18 mies., nowe kryteria w aukcjach i przetargach. Co to znaczy dla producentów OZE w Polsce?

Czym jest NZIA — i dlaczego to game-changer?

Net-Zero Industry Act (Regulacja (UE) 2024/1735) ma odbudować w Europie łańcuchy wytwarzania technologii niezbędnych do dekarbonizacji – od paneli PV i turbin wiatrowych po pompy ciepła, baterie, elektrolyzery, technologie sieciowe i CCS. To nie „miękka” strategia, lecz regulacja bezpośrednio obowiązująca we wszystkich państwach UE. Wchodziła etapami od 29 czerwca 2024 r., a w 2025 r. rozpoczęto formalną koordynację wdrożenia w ramach Net-Zero Europe Platform.

Najważniejsze daty i „kamienie milowe”

  • 29.06.2024 – NZIA zaczyna obowiązywać (Dz.U. UE L 2024/1735).
  • Do 30.12.2024 – państwa muszą uruchomić single point of contact dla inwestorów (one-stop-shop).
  • 19.02.2025 – pierwsze posiedzenie Net-Zero Europe Platform (koordynacja wdrożenia).
  • 30.12.2025 – stosowanie przepisów aukcyjnych (art. 26) i innych form interwencji popytowej (art. 28).
  • Do 30.06.2026 – okres przejściowy w art. 25: przez pierwsze 2 lata pełne wymogi w przetargach stosują zasadniczo centralni zamawiający i dla kontraktów ≥ 25 mln euro.

Jakie technologie obejmuje NZIA?

Lista jest szeroka i obejmuje m.in. PV, on-/offshore, baterie i magazyny, pompy ciepła i geotermię, wodór (elektrolizery, ogniwa), biometan, CCS/CO₂ transport i wykorzystanie, technologie sieciowe i ładowanie, paliwa alternatywne, hydro, a także technologie jądrowe (fission) i inne transformacyjne rozwiązania dla przemysłu.

Co to znaczy dla Polski? Do koszyka wchodzą zarówno kompletne produkty (np. moduły PV), jak i specyficzne komponenty oraz maszyny do ich wytwarzania – to szansa dla stalowni, chemii, producentów kabli, transformatorów, elektroniki mocy czy prefabrykacji.

NZIA w praktyce: czy Twoja fabryka „clean tech” wygra wyścig o kontrakty i pozwolenia?

Pozwolenia w 12/18 miesięcy + projekty strategiczne

  • Zwykłe projekty wytwórcze (manufacturing): max 12 mies. (<1 GW rocznej mocy wytwórczej) lub 18 mies. (≥1 GW).
  • Projekty strategiczne: szybciej – 9/12 mies. (analogicznie wg progu 1 GW).
  • „Single point of contact” koordynuje całą ścieżkę; w 45 dni potwierdza kompletność wniosku i publikuje harmonogram.
  • Wyłączone z liczników są odcinki, które wykonuje inwestor (przygotowanie raportu OOŚ), co zapobiega „ściganiu zegara” przez urzędy.

Wniosek praktyczny: jeśli dziś projekt „czystej fabryki” trwałby w Polsce 2–3 lata, NZIA wymusza półtora roku (lub mniej) od kompletnego wniosku do decyzji – o ile sam inwestor przygotuje dokumenty bez opóźnień.

Aukcje OZE i przetargi: nowe kryteria, nowa taktyka

Aukcje OZE (art. 26)

  • Każda aukcja musi uwzględnić kryteria odpowiedzialności biznesowej, cyberbezpieczeństwa i zdolności dostarczenia projektu na czas.
  • Oprócz ceny trzeba ocenić „sustainability” i „resilience” – każde minimum 5%, łącznie 15–30% wagi kryteriów.
  • Te zasady mają objąć co najmniej 30% rocznego wolumenu licytacji w danym państwie (ew. alternatywnie min. 6 GW/rok). Wejście w życie: 30.12.2025.

Przetargi publiczne (art. 25)

  • Jeśli przedmiot zamówienia obejmuje technologie NZIA, zamawiający mają obowiązkowe minimalne wymagania środowiskowe (szczegóły w akcie wykonawczym KE) i uwzględniają wkład w odporność łańcucha dostaw (dywersyfikacja, m.in. progi >50% udziału jednego kraju trzeciego).
  • Okres przejściowy do 30.06.2026: pełne wymogi najpierw u centralnych zamawiających i dla kontraktów ≥ 25 mln euro.

Strategia ofertowa na 2025/26: Producentom opłaci się „odblokować” przewagi poza ceną: niski ślad węglowy, lokalna zawartość, cyber-security by design, terminowe dostawy potwierdzane track-recordem i gwarancjami.

Rynek CO₂: cel 50 Mt/rok do 2030 i nowe obowiązki

NZIA tworzy rynek usług magazynowania CO₂. Do 2030 r. UE ma mieć co najmniej 50 mln ton rocznej zdolności wtrysku. Firmy naftowo-gazowe w UE mają przypisane udziały we wkładzie (plan działań był wymagany do połowy 2025 r.). To katalizuje projekty CCS/CCUS oraz popyt na rurociągi, sprężanie, zbiorniki, platformy offshore – a więc zamówienia dla polskich hut, chemii, rurociągów i konstrukcji stalowych.

Kto zyskuje najwięcej? Szanse dla polskich branż

PV i komponenty (szkło solarne, folie, ramy, skrzynki przyłączeniowe): popyt z aukcji z kryteriami sustainability; przewaga dla niskiego śladu węglowego i krótkiego lead time.
Pompy ciepła & HVAC: bliskość montowni + komponenty (sprężarki, wymienniki). Atut: cyberbezpieczeństwo systemów i jakość serwisu.
Baterie i BESS: łańcuch katoda–anoda–elektrolit–separator + systemy BMS. W ofercie eksponować recykling, ślad węglowy i „EU-compliant sourcing”.
Elektrolizery i wodór: rozbudowa kompetencji w płytkach, membranach, mocowaniach i zasilaczach.
Kable, transformatory, automatyka sieciowa: NZIA wprost obejmuje technologie sieciowe, a przetargi będą premiować bezpieczeństwo dostaw i cyber-resilience.
CCS/CO₂ value chain: skoki popytu na rury, stacje sprężania, aparaturę procesową – kontrakty EPC i prefabrykacja.

Skąd pieniądze, jeśli NZIA „nie jest funduszem”?

Sama NZIA nie tworzy nowej koperty finansowej, ale otwiera „bramki” do istniejących kanałów: Fundusz Innowacyjny (Innovation Fund), InvestEU/EIB, polityka spójności 2021–2027, Just Transition, Modernisation Fund, a Platforma Net-Zero ma koordynować dopasowanie programów i luki finansowania. W przetargach i aukcjach przepisy ułatwiają rynkowy zbyt produktów wytwarzanych w UE, co poprawia bankowalność inwestycji.

Checklista na 90 dni (dla zarządów i dyrektorów operacyjnych)

  1. Zmapuj produkt vs. NZIA art. 4 – czy to finalny wyrób, specyficzny komponent, czy maszyna do produkcji?
  2. Permitting readiness – komplet wymaganych decyzji, badania, OOŚ; zaplanuj kontakt z one-stop-shop.
  3. Ślad węglowy i traceability – przygotuj metryki LCA, pochodzenie komponentów, cyber-security compliance.
  4. Oferta „na aukcje/przetargi” – policz scenariusze z wagą 15–30% kryteriów niefinansowych; stwórz „pakiet dowodowy” (terminowość, jakość, innowacyjność).
  5. Partnerstwa CCS/CCUS – sprawdź, czy Twój zakład może skorzystać z powstającej infrastruktury CO₂ (umowy ramowe, sloty przepustowości).
  6. Finansowanie – pipeline wniosków do IF/InvestEU/EIB + krajowe programy (spójność/modernizacyjny).
  7. Ryzyka dostaw – dywersyfikuj źródła tak, by nie „wpaść” w próg >50% z jednego kraju trzeciego.

FAQ

Czy NZIA narzuca lokalną zawartość? Nie wprost. Zamiast twardych progów wprowadza kryteria odporności i zrównoważenia w aukcjach/przetargach oraz benchmark 40% europejskiej produkcji do 2030 (i dążenie do 15% udziału w produkcji światowej do 2040).
Czy terminy 12/18 mies. dotyczą też rozbudowy istniejących fabryk? Tak – przepisy obejmują budowę i rozbudowę.
Od kiedy zamawiający muszą stosować nowe wymogi? Część już obowiązuje, ale dla wielu podmiotów pełne stosowanie art. 25 nastąpi po 30.06.2026; natomiast reguły aukcyjne (art. 26) stosuje się od 30.12.2025.

Dla zabieganych:

  • NZIA już obowiązuje – to bezpośrednio stosowana regulacja UE, która ma przyspieszyć budowę i rozbudowę fabryk czystych technologii w Europie.
  • Terminy pozwoleń skrócone do 12/18 mies. (a dla projektów strategicznych nawet 9/12 mies.); państwa muszą działać przez „single point of contact”.
  • Nowe zasady w przetargach i aukcjach OZE: obowiązkowe kryteria „sustainability” i „resilience” z wagą łącznie 15–30% dla min. 30% rocznego wolumenu aukcji (lub ≥6 GW/rok). Część przepisów wchodzi 30.12.2025, część już działa, ale z okresem przejściowym do 30.06.2026 dla mniejszych zamawiających.
  • Cel 2030: ≥50 mln ton/rok zdolności wtrysku CO₂ i obowiązki dla firm naftowo-gazowych co do wkładu w rozwój magazynowania.

Źródła:

  1. Regulation (EU) 2024/1735 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 on establishing a framework of measures for strengthening Europe’s net-zero technology manufacturing ecosystem; Official Journal L 2024/1735, 28 June 2024.
  2. European Commission – Net-Zero Europe Platform: informacje o uruchomieniu i harmonogramie (19 lutego 2025).
  3. EUR-Lex – Summary of EU Legislation: EU Net-Zero Industry Act – cele i zakres.
  4. NZIA – Artykuły 6, 9, 16, 25, 26 i 49: terminy, one-stop-shop, kryteria niefinansowe (wagi 5–30%), próg 30% wolumenu/6 GW, okresy przejściowe dla zamawiających.
  5. European Commission – Industrial Carbon Management: EU 2030 carbon storage target; dokumenty dot. wdrożenia obowiązków i aktów delegowanych.
  6. Global CCS Institute / Zero Emissions Platform: opracowania o celu 50 Mt/rok i obowiązkach dla sektora naftowo-gazowego.
  7. WindEurope / Bruegel / materiały KE dot. public procurement & auctions: interpretacje kryteriów „resilience” i „sustainability”, progi i wagi.

Inne artykuły które moga Cię zainteresować:

Share this content:

Znacznik

Powiązane wpisy

Jeden komentarz

Opublikuj komentarz